محمد نصير بن جعفر فرصت شيرازى

مقدمهء مصحح 74

آثار عجم ( فارسى )

قرار بدانند كه همه ساله برقرار شد . فرصت در جايى ديگر ، به فرمانى اشاره مىكند كه مظفر الدين شاه ، پس از ملاحظهء كتاب آثار عجم ، براى او صادر كرده است : « . . . در باب فرمان ، ابدا فقير لا شىء را فرمان در دست نيست . چند سال ، قبل پس از تأليف كتاب آثار عجم كه از لحاظ مبارك اعليحضرت . . . مظفر الدين شاه گذشت ، به طيب خاطر مهر مظاهر و ميل مبارك ، يك صد تومان مستمرى مقرر فرموده‌اند . حال هم اولياى دولت . . . مرحمت كنند و اگر مصلحت ندانند ، مختارند . . . « 1 » » فرصت و انقلاب مشروطيت : گفتيم كه فرصت از سال 1323 تا حدود پنج سال ، در تهران اقامت داشت و به قول خودش ، « از ابتداى صداى مشروطيت تا زمان به هم خوردن مجلس ، همه را بودم و ديدم و تفصيل مشروطيت ايران را هم من مفصل و مشروح نوشته‌ام در كتابچهء على حده ، » روى هم رفته فرصت از طرفداران استوار انقلاب مشروطيت بود و از مبارزان راه آزادى به حساب مىآمد . با جهانگير خان صور اسرافيل دوستى داشت و در منزل وى مقيم بود و يك بار نيز خانه‌اش را غارت كردند و خودش را بازداشت ؛ ولى چون معلم شعاع السلطنه پسر شاه بود ، آزادش ساختند . در كتاب دبستان الفرصه ، فرصت ، خاطرات خود را از انقلاب مشروطيت ، دقيق و مشروح ذكر كرده است « 2 » . فرصت ، ميانجى قوام الملك كنسول آلمان : در سال 1334 كه كنسول آلمان در شيراز ، با حبيب الله خان قوام الملك ، عنادى به هم زد و به تحريك او ؛

--> ( 1 ) . در جغرافى هندوستان ، ص 5 . ( 2 ) . رك : ص 149 تا 176 ديوان فرصت .